Irak'ta Türkmenlerin yaşadığı birçok bölgeyi ele geçiren IŞİD, 3 Ağustos'ta da Yezidilerin yoğun olarak yaşadığı Sincar'ı kontrol altına aldı. Irak parlamentosundaki Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) Yezidi Milletvekili Viyan Dahil, bir süre önce yaptığı açıklamada, IŞİD'in Sincar'da 500 kişiyi öldürdüğünü, 500 kadını da cariye olarak esir aldığını ileri sürdü. "La ilahe illallah yazan pankart altında kesiliyoruz" diyen Dahil, aynı zamanda IŞİD'in Sincar'dan yaklaşık 30 bin aileyi de göçe zorladığını söyledi. Evlerini terk ederek Sincar dağlarına kaçan Yezidilerden bazıları hayatını kaybetti.
Irak'ta birçok şiddet eylemine maruz kalan Yezidilere, şimdiye kadar düzenlenen en büyük saldırı 2007 yılında oldu. Sincar'ın Adnaniye ve Kahtaniye köylerinde bomba yüklü 4 aracın patlatılması sonucu 400'den fazla Yezidi ölmüş, bin 562 kişi yaralanmış ve binden fazla aile de evsiz kalmıştı.
IŞİD'in Müslüman olmadıkları gerekçesiyle hedef aldığı Yezidiler, Ortadoğu'nun en eski topluluklarından biri olarak kabul ediliyor.
Suriye, Türkiye, Rusya, Ermenistan, Gürcistan, Almanya ve diğer Avrupa ülkelerinde yaşayan Yezidiler, kendilerine Kürtçe "Ezidi" veya "Ezdi" ismini veriyor. Bu isim Türkçe'de ise Yezidi olarak kullanılıyor.
Iraklı Yezidilerin büyük çoğunluğu kendini Kürt, bazıları ise Arap olarak tanımlarken, bir kısmı da Yezidiliğin kendine özgü bir milliyet olduğunu savunuyor.
Yezidiler Musul kentinin Sincar ilçesi ve Şeyhan, Şikan, Tilkeyf, Başika, Bazane köylerinde ve Duhok'ta yaşıyor. Yezidilerin her yıl nisan ayında hac niyetine gittikleri Sincar dağının eteklerinde bulunan 'Laleş mabedi' ise merkezi kutsal mekanları.
Yezidiler, Tanrının dünyanın koruyucusu değil sadece yaratıcısı olduğuna, faal olmadığına ve dünyayla ilgilenmediğine inanıyor. Yezidiler, Laleş'te düzenledikleri çeşitli dini törenler ve Tanrı ile eşdeğer gördükleri simgeleri "Melek Tavus" isimli Tavus Kuşu'na olan bağlılıklarından ötürü, IŞİD gibi Selefi örgütler tarafından "sapkın inanç" olarak suçlanıyor.
Irak anayasasına göre, dini vecibelerini yerine getirme ve en az bir milletvekiline sahip olma hakkı tanınan Yezidiler'in, bir önceki dönem Irak parlamentosunda Kürdistan Birliği listesinden 6 milletvekili bulunuyordu. Bunun yanı sıra, Kürt kimliğine karşı çıkan ve kendisini Yezidi olarak tanıtan bir milletvekili de parlamentoya girmeye hak kazanmıştı.
Merkezi Brüksel'de bulunan Uluslararası Hukuk ve İnsan Hakları Enstitüsü'nün Mayıs 2013 tarihli raporuna göre, 2005 yılında tahmini 750 bin Yezidi nüfusu, günümüzde 500 bine geriledi.
"Yezidilik dışa kapalı bir inanç"
Siirt Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç. Davut Okçu, Yezidilerin tek tanrılı dine sahip olduklarını belirterek, "Yezidilikte şeytana tapınmak diye bir şey yok. Yezidilik dışa kapalı bir inançtır. En yakınındaki Yezidi olmayan birine kendi inançlarını anlatmazlar. Ne dışarı kız verirler ne de dışarıdan kız alırlar" dedi.
Okçu, Yezidilerin "şeytan" kelimesini kullanmamalarının inançlarının bir özelliği ve en önemli kısmı olduğunu ifade ederek, "Bu kelimenin kullanılması Yezidilerde yasaklanmıştır. Bu kelimeyi duyduklarında tepki gösterirler. Gösterdikleri tepkiden dolayı komşu ve yakınları şeytana taptıklarını zanneder" diye konuştu.
Yezidilerin tutarlı ve somut bir kitabının olmadığını belirten Okçu, Irak'ta yaşayan topluluk üyelerinin Kürt ve ana dilinin Kürtçe olduğunun altını çizdi.
Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi (ORSAM) Uzmanı Bilgay Duman, Yezidiler'in Irak'ta eski tarihlerden beri yaşadığını ve farklı bir dini inanca bağlı olduğunu söyleyerek, IŞİD'in sadece Yezidiler'e karşı değil, Sünni Selefi İslam'ı benimsemeyen herkese şiddet uyguladığını söyledi.
Duman, Yezidilerin 2003'ten sonra Irak'ta birçok şiddet olayına maruz kaldığını ve bu nedenle çoğunun ülke dışına göç ettiğini hatırlatarak, "IŞİD'in saldırıları Irak'taki azınlıklara çok fazla yaşam alanı tanımıyor" ifadelerini kullandı.
Bilge Adamlar Stratejik Araştırmalar Merkezi (BİLGESAM) Ortadoğu Uzmanı Ali Semin de Yezidilerin Irak'taki tarihinin çok eskilere dayandığını ve topluluğun bulundukları bölgelerde geleneklerini yıllarca muhafaza ettiğini dile getirdi. (AA)



