Avrupa'da, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından yaşanan en büyük insanlık trajedisi olarak kabul edilen Srebrenitsa soykırımının 21. yıl dönümü kapsamında, savaşta Birleşmiş Milletler (BM) bünyesindeki askerlerin üs olarak kullandığı Potoçari'deki eski akümülatör fabrikasında anma töreni düzenlendi.

Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı Bakir İzetbegovic, burada yaptığı konuşmada, bu acılı günde hislerini tarif edecek kelime bulmakta zorlandığını belirterek, "Bugün sahip olduğumuz devleti ve bu yeri canlarıyla elde eden annelere, eşlere ve çocuklara ne söyleyebiliriz? En sevdiklerini buraya defnedenlerin acısı ve çilesi o kadar büyük ki en iyisi sadece susmak." ifadelerini kullandı.

Bugün defnedilecek en küçük kurban Avdija (14) ve en yaşlı kurban Mustafa (77) için de dua ettiklerini kaydeden İzetbegovic, "Onlar sadece isimleri, dinleri ve etnik kökenleri nedeniyle öldürüldü. Daha binlercesi burada yatıyor. Daha bin tanesini de bulmaya çalışıyoruz." dedi.

İzetbegovic, tepelere, ormanlara ve çukurlara gömülen insanları aramaya devam ettiklerini belirterek, "Acaba adaletin sağlanması yolunda mıyız? Bosna Hersek'teki kurban yakınları için adaletin sağlanması için doğru yolda mıyız? Adaleti sağlamalıyız. Çünkü adalet olmadan barış da güvenin inşası da mümkün değil. Kurbanların gözleri, adalet sağlanırsa kapanacaktır, aksi takdirde açık kalacaktır." diye konuştu.

"Hakikat ve adalet, Boşnaklara da Sırplara da eşit miktarda gereklidir"

Srebrenitsa Belediye Başkanı Camil Durakovic de hala yaklaşık bin soykırım kurbanına ulaşılamadığına işaret ederek, toplu mezarların yerlerini bilen herkese, bu mezarların bulunması için yetkililere bilgi vermeleri çağrısında bulundu.

Bugün 127 kurbanın daha toprağa verileceğini kaydeden Durakovic, "Bugün defnedileceklerden birçoğu bugün baba ya da torunlarıyla mutlu dedeler olabilirdi." diye konuştu.

Durakovic, her yıl 11 Temmuz'da Potoçari'de defnedilen kurbanların kemiklerinde Sırp askerlerin çığlıklarının, silah seslerinin ve BM askerlerinin sessizliğinin yankılandığını vurgulayarak, "Hakikat ve adalet, Srebrenitsa'daki Boşnak ve Sırp çocuklar için sağlıklı geleceğe giden tek yoldur. Hakikat ve adalet, Boşnaklara da Sırplara da eşit miktarda gereklidir." dedi.

"Kızlarım, Sırpların kazanamadığının en büyük göstergesi"

Srebrenitsa soykırımında babasını kaybeden Nermina Muminovic ise sadece Boşnak oldukları için katledilen 127 kurbanının daha bugün toprağa verileceğini belirterek, kendisinin de 1995 yılında, çocuk yaşta ailesiyle evini terk etmek zorunda kalan kurban yakınlarınlarından sadece biri olduğunu kaydetti.

"Bizi koruması gerekenler bizi korumadı, bize ihanet etti"

Babasının, Potoçari'deki BM üssüne sığınırken söylediği "Artık güvendeyiz" sözlerini hala hatırladığını aktaran Muminovic, "Bizi koruması gerekenler bizi korumadı, bize ihanet etti." dedi.

Babasını son kez diğer erkeklerle birlikte orman yolundan giderken gördüğünü aktaran Muminovic, "Onu bir daha göremedim. Babamı da diğer 8 bin Boşnak gibi, Sırp halkı ve Sırp Cumhuriyeti adına öldürdüler." diye konuştu.

ICTY, adaletin sağlanmasında önemli rol üstlendi

Lahey'deki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY) Başkanı Carmel Agius de bu anlamlı günde burada bulunmaktan onur duyduğunu belirterek, barış sürecinin temel taşının adalet olduğunu, adaletin sağlanmasında da mahkeme olarak kendilerinin önemli bir rol üstlendiğini anlattı.

Srebrenitsa'da Boşnaklara yönelik soykırımda öldürülen 127 kurban daha bugün öğle namazının ardından, Potoçari Anıt Mezarlığı'nda toprağa verilecek. Bu yıl defnedilecek kurbanların en küçüğü öldürüldüğünde 14 yaşında olan Avdija Memic, en yaşlısı ise 77 yaşında olan Mustafa Hadzovic olacak.

Bu yılki törene Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu katıldı

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Srebrenitsa soykırımının acısını hala yüreklerinde hissettiklerini belirterek, "Bir daha bu acıların yaşanmaması için Srebrenitsa'yı unutmadık, unutmayacağız ve unutturmayacağız." dedi.

Tören öncesinde fabrikayı gezerek duvarlarda yer alan Srebrenitsa soykırımına ilişkin fotoğrafları inceleyen Çavuşoğlu, soykırımda hayatını kaybedenler anısına açılan defteri imzaladı.

Çavuşoğlu törende yaptığı konuşmada ise 21 yıl önce Srebrenitsa'da insanlık onurunun ağır bir yara aldığını, Srebrenitsa soykırımının insanlık ve Avrupa tarihi için kara bir leke olduğunu söyledi.

Bakan Çavuşoğlu, "Bosnalı kardeşlerimizin Srebrenitsa'da yaşadığı tarifsiz acıyı bugün hala yüreğimizde hissediyoruz. Bosnalı yavrunun belleğimize kazınan 'Askerler çocukları küçük kurşunla öldürürler, değil mi anne?' sözleri bugün bile hafızalarımızdan çıkmadı. Bir daha bu acıların yaşanmaması için Srebrenitsa'yı unutmadık, unutmayacağız ve unutturmayacağız." ifadesini kullandı.

Anne, baba ve çocuk demeden insanları katledenleri insanlığın vicdanına havale ettiklerini söyleyen Çavuşoğlu, "Burada masumiyeti kirletenleri, insanları toplu mezarlara gömenleri ülkem ve milletim adına lanetliyorum. Şehitlerimizin ailelerine en içten taziyelerimi sunuyorum." şeklinde konuştu.

'Srebrenitsa'da bin, Bosna'da 8 bin kayıp insan var'

Düzenlenen törenin ardından, toplu mezarlardan çıkarılarak kimlik tespiti yapılan Srebrenitsa kurbanlarından 127'sinin daha defnedileceğini aktaran Çavuşoğlu, Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi üyeliği sırasında Balkanlar'daki ihtilaflar sonucunda kaybolan insanlarla ilgili hazırladığı rapordan bahsetti. Çavuşoğlu, Srebrenitsa'da yaklaşık bin, Bosna'da ise 8 bin kayıp insan bulunduğu söyledi.

Yaşanan acıları rakamlara indirgemenin mümkün olmadığını da dile getiren Çavuşoğlu, "Bunu evladı hapsedilmiş annenin yüreğinde, çocuğunun akıbeti belli olmayan babanın gözlerinde gördüm ve bunu ziyaret ettiğim toplu mezarlarda bizzat kendim yaşadım." diye konuştu.

Balkanlar'da yaşanan her çatışmanın, savaşın ve trajedinin acısını Türkiye olarak yüreklerinde hissettiklerini kaydeden Çavuşoğlu, "Bosna Hersek'te ölen her can için Türkiye'nin her köşesinde gözyaşı döktük, dua ettik çünkü Bosna ağlarken Türkiye rahat uyuyamaz." dedi.

Bosna Hersek'in istikrarının Balkanlar'ın istikrarı, Balkanlar'ın istikrarının ise Avrupa'da barış ve huzurun anahtarı olduğunu söyleyen Çavuşoğlu, bölgenin kalkınması ve refahının artırılmasına daha fazla ağırlık verilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Türkiye olarak "kardeş Bosna halkına, Bosna'nın gençlerine" destek olmak için ellerinden geleni yaptıklarını dile getiren Çavuşoğlu, "İnanıyoruz ki Srebrenitsa, insanlık onurunun yitip gittiği yer olduğu kadar insanlık onurunun yeniden yeşerdiği, barışın ve kardeşliğin bir 'srebren' yani gümüş gibi parladığı yer olacaktır." dedi.

Srebrenitsa'da ne oldu?

 

Srebrenitsa'nın 11 Temmuz 1995'te Sırp birlikleri tarafından işgal edilmesinin ardından, BM bünyesindeki Hollandalı askerlere sığınan sivil Boşnaklar, Sırplara teslim edildi.

 

Kadın ve çocukların Boşnak askerlerin kontrolündeki bölgeye ulaşmasına izin veren Sırplar, 8 binden fazla Boşnak erkeği ormanlık alanlarda, fabrikalarda ve depolarda katletti.

Katledilen Boşnaklar toplu mezarlara gömüldü. Savaşın ardından kayıpları bulmak için başlatılan çalışmalarda, toplu mezarlarda cesetlerine ulaşılan kurbanlar, kimlik tespitinin ardından her yıl 11 Temmuz'da Potoçari Anıt Mezarlığı'nda düzenlenen törenle toprağa veriliyor. (AA)