Çavuşoğlu, Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da, Türkiye-Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Yüksek Düzeyli Stratejik Diyalog Dışişleri Bakanları Toplantısı'na katıldı.
Toplantının ardından Bakan Çavuşoğlu, "KİK Dönem Başkanı" sıfatıyla, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Adil el-Cübeyr ile ortak basın toplantısı düzenledi.
"Haşdi Şabi'nin Musul operasyonuna girmesi halinde bunun nasıl sonuçlarının olabileceği" yönündeki soruya Mevlüt Çavuşoğlu, bu konunun ikili görüşmelerde gündeme geldiğini belirtti.
Musul operasyonunu özellikle Musulluların, yerel güçlerin yönetmesini, DEAŞ'a karşı operasyon gerçekleştirmesini istediklerini dile getiren Çavuşoğlu, elbette Irak ordusunun ve diğer unsurların da destek verebileceğini kaydetti.
Bakan Çavuşoğlu, şöyle konuştu:
"Fakat Musul halkına, burada Şii milisler, DAEŞ arasında tercih yapmayı sormamamız lazım. Onları, bu ikisi arasında tercih yapmaya zorlamamamız gerekir. Böyle bir durumda oradaki halk DAEŞ'i tercih edebilir. Biz bunu da arzu etmiyoruz. Cerablus bölgesindeki operasyonları biz kimle yapıyoruz? Cerablus ve bölgesinden olan yerel güçlerle olabiliyoruz. Sonrası da öyle. Bunu yaptınız. DAEŞ'i attınız, sonrasında ne olacak? Orada eğer şimdi siz sadece Haşdi Şabi ve Şii milislerle yaparsanız, onlar da orayı kontrol ederlerse sonrası tam bir felaket olur. İnsanlar acı çekmeye devam eder. Aynı şekilde Rakka'da DAEŞ ile YPG teröristleri arasında niye tercih yapmak zorunda kalsın bu Rakka'daki kardeşlerimiz. Burası aşağı yukarı yüzde 100 Arap. Neden kendilerini göçe zorlayan, etnik temizlik yapan YPG'yi tercih etmek zorunda kalsın DAEŞ'e karşı? Orada da yerel güçleri destekleyebiliriz ve DAEŞ'i yenebilirler, kendi kentlerini koruyabilirler. Bizim başından beri söylemek istediğimiz bu. Sanırım bu konuda bir görüş ayrılığımız yok, sadece operasyonu değil, ondan sonrasını düşünmemiz lazım. Irak'taki ana sorunlardan bir tanesi de bu. ABD ayrılırken, terk ederken sonrasını planlamadı. Maalesef Irak'ta herşey var, dışlanma var, mezhepçilik var, bir terör var. Her türlü sorun var. İnşallah Irak'a hep birlikte destek olacağız, kardeş ülke, komşu ülke ve sorunlarından kurtulması için hep birlikte yardımcı olmamız lazım."
Mevkidaşıyla baş başa görüşmelerinde bölgesel ve ikili konuların ele alındığını aktaran Çavuşoğlu, Körfez ülkeleriyle daha düzenli şekilde bir araya gelme kararı aldıklarını belirterek, KİK'in gelecek seneki toplantısını da Türkiye'de düzenlemek istediklerini belirtti.
İran'ın bölgedeki rolü
Toplantıda Musul operasyonu öncesinde Irak'taki durumu, Suriye ile Lozan'da yapılacak toplantının değerlendirildiğini bildiren Çavuşoğlu, İran'ın bölgedeki rolüyle ilgili "Biz İran'ın bu bölgede mezhepçilikten arındırılmış, pozitif bir rol oynamasını istiyoruz ve birçok ülkenin iç işlerine de karışmamasını istiyoruz." dedi.
Filistin sorununa ve İsrail'in illegal yerleşim yerlerine de değinen Çavuşoğlu, sorunun çözümü konusundaki gayretler ve ortak tutumun sürdürüleceğini vurguladı.
Yemen'deki durumu "İç açıcı değil" şeklinde niteleyen Çavuşoğlu, siyasi çözüm çabalarının sonuç vermediğini, askeri çözümün tercih edildiğini dile getirdi. Çavuşoğlu, bu tutumun doğru olmadığını söyleyerek, "Biz bir an önce Yemen'e istikrarın gelmesini istiyoruz." diye konuştu.
Kıbrıs ve Kıbrıs Türklerinin de görüşmede gündeme geldiğini aktaran Çavuşoğlu, KİK ülkelerine adadaki müzakere sürecinde verdikleri güçlü destek için teşekkür etti.
KİK ile her alanda ilişkileri güçlendirmek istediklerini belirten Çavuşoğlu, özellikle ticari alandaki ilişkilerin gelişmesi gerektiğini kaydetti.
Toplantıda, daha önce ara verilen Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerine tekrar başlanması kararı alındığını bildiren Çavuşoğlu, Türkiye'nin ev sahipliğini yapacağı bir sonraki KİK toplantısında da anlaşmasının imzalanmasına yönelik temennilerini dile getirdi.
Çavuşoğlu, "Kardeşler arasında ticaretin önünde engeller olmamalı. Nasıl birbirimizin güvenliğini, istikrarını kendi güvenliğimiz olarak görüyoruz ve aynı kültür, aynı değerleri paylaşıyoruz. Dolayısıyla ticaretin önünde de halklarımızın önünde de engeller olmaması lazım. Bu anlayışın bugün herkeste olduğunu görmekten büyük bir mutluluk duydum." ifadelerini kullandı.
Çavuşoğlu, DEAŞ'ın herkesin ortak düşmanı olduğunu söyleyerek, "terörün" her türlüsüyle mücadele etmek gerektiğine dikkati çekti.
Türkiye'nin DEAŞ'ın yanı sıra PKK, FETÖ, YPG ve PYD gibi örgütlerle de mücadele ettiğini vurgulayan Çavuşoğlu, KİK'in toplantısının ardından yayımlanan ortak bildiride de bu örgütlere karşı ortak tutum sergilendiğini hatırlattı.
Çavuşoğlu, "Halklarımızın karşı karşıya kaldığı sorunlar, bölgesel sorunlar, ilişkilerimizin geleceği ve kurumsallaşmasıyla ilgili gerçekten çok samimi bir ortamda her şeyi açık açık konuştuk. Çok faydalı bir toplantı oldu." dedi.
Suriye'yle ilgili bir soru üzerine Çavuşoğlu, İran ile özellikle son zamanlarda Suriye konusunda bazı görüşmeler gerçekleştiğini dile getiren Çavuşoğlu, bunların burada ateşkesin sağlanabilmesi, insani yardımlar ve siyasi çözümler için yapıldığını söyledi.
İran'ın rolünün önemine dikkati çeken Çavuşoğlu, "Ama İran'ın yapıcı rolü olması gerekiyor. Mezhepçilikten uzak. Her zaman söylüyorum. Bazen de sitem ediyorlar. Niye böyle söylüyorsunuz? Gerçeği söylüyoruz. Mezhepçi kaygılardan uzak, yapıcı rol fayda sağlayabilir." dedi.
Rusya'nın önemli rol oymasını istediklerini kaydeden Çavuşoğlu, "Halep ve bölgesini bombalamak yerine siyasi çözüme odaklanırsak hep beraber insani yardım ve ateşkese çok önemli katkı sağlanabilir." ifadelerini kullandı.
İran ile Suudi Arabistan arasında Türkiye'nin arabuluculuk yapıp yapmayacağının sorulduğu bir soruya verdiği cevapta, Türkiye'nin, İslam İşbirliği Teşkilatının (İİT) dönem başkan olduğunu anımsatan Çavuşoğlu, bu dönemde de Müslüman ülkeler arasındaki siyasi sorunların giderilmesinin en büyük arzuları olduğunu aktardı. Çavuşoğlu, bunun için diğer ülkelerde de aynı kararlılık olması gerektiğini anlattı.
İran, Suudi Arabistan veya diğer Müslüman ülkeler arasında bir sorun olmasını istemediklerini söyleyen Çavuşoğlu, şunları kaydetti: "Son zamanlarda biliyorsunuz Mısır Dışişleri Bakanı ile New York'ta bir görüşmemiz oldu. Elbette bazı konularda ciddi görüş ayrılıklarımız var ama belli düzeyde ilişkilerimizi nasıl geliştirebiliriz, karşılıklı fikir alışverişinde bulunduk. Dolayısıyla eğer İran ile Suudi Arabistan ilişkileri düzeltme konusunda ortaya bir irade koyarsa, ki Suudi Arabistan'ın bu konudaki tutumu son derece nettir. Bunu görüyoruz. Bizden de böyle bir istek olursa biz tabii ki elimizden geleni yaparız. Bunda hiçbir şüphe yok."
İki ülke arasındaki karşılıklı üst düzey ziyaretlerin devam ettiğini dile getiren Çavuşoğlu, bundan sonraki süreçte de ilişkilerin devam edeceğini ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ilk fırsatta Suudi Arabistan'a ziyarette bulunmak istediğini anlattı.
Türkiye-Rusya ilişkilerine ilişkin bir soruya cevaben Çavuşoğlu, Rusya'yla iyi ilişkiler bulunduğunu ancak Suriye, Esed rejimi, Ukrayna ve Kırım gibi konularda anlaşmazlıklar yaşandığını söyledi.
İlişkilerin şimdi normalleşme sürecinde olduğunu belirten Çavuşoğlu, "Rusya'yla ilişkilerin normalleşmesi, Suriye, Esed, Kırım ve Ukrayna gibi konularda ilkesel duruşumuzun değişeceği anlamına gelmiyor." diye konuştu.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinde (BMGK) Suriye'nin Halep kentinde çatışmaların durmasını ve askeri uçakların kent üzerinde uçuşuna son verilmesini öngören karar tasarısının Rusya tarafından veto edilmesiyle ilgili bir soru üzerine Çavuşoğlu, bu vetolara bakıldığında bunun, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "Dünya beşten büyüktür." sözünü hatırlattığını dile getirdi.
Bir ülkenin veto etmesi halinde dünyadaki Suriye gibi çok çetrefilli, çok sayıda insanın öldüğü bir ülkedeki durumun bile düzeltilemediğini ifade eden Çavuşoğlu, "Bir ülke 'hayır' dediği zaman kararlar alamıyorsunuz. Dolayısıyla bu sistemin de BM ve Güvenlik Konseyi'nin bu yapısının da mutlaka değişmesi lazım ki var olan sorunlara çözüm bulabilsin, çatışmaları durdurabilsin, insanların yardımına koşabilsin." şeklinde konuştu. (AA)





