Oturum Başkanı Ahmet Dursun’un “Mevcut anayasamızdaki laiklik uygulamalarını siz nasıl değerlendiriyorsunuz? Yeni anayasamızda bu husus nasıl yer almalıdır?” sorusunu yönelttiği Prof. Dr. Ahmet Battal özetle şöyle konuştu:

Bu gün konuştuğumuz mesele gerçekten önemli bir mesele... Bediüzzaman Hazretleri sadece bir İslâm âlimi değildir. O bir devlet felsefesi kurmuş, düşünce ve aksiyon adamıdır. Bir içtihat adamıdır... Devlet felsefesi, toplum projesi konusunda içtihat yapıyor. Eserleri bunu söylüyor. Dolayısıyla biz bu tartışmalara [Bediüzzaman’la ilgili] “Yeni anayasa nasıl olmalı?” diye teknik bir bakış açısıyla bakarsak anlamsız bulabiliriz bunu… Ama aslında “Devlet nasıl olmalı?” diye bakarsak, bu yeni devletin nasıl olması gerektiği konusunda en ciddî, dörtbaşı mamur, ayakları yere basan felsefî anlayışa sahip birinci adamın hiç tereddütsüz Said Nursî olduğunu görürüz. Onun söylediklerini anlamak tarihi, geçmişi anlamak değil; geleceği anlamak demektir. Onun için de toplantılar yapıyoruz, yapmaya da devam etmeliyiz. Sizler gelip dinliyorsunuz bu fikirler hâle hâle topluma mal oluyor.

Dün bir Mevlevihane’de toplantı yaptık. Orada muhteşem manevî bir ruh vardı. Mevlânâ’nın herkese açılan kanatlarının manevî atmosferinde biz, herkese kanatlarını açması gereken yeni bir anayasayı tartıştık. 20’ye yakın fikir ve bilim adamı, akademisyen oturduk, ki bunların hemen hepsinin ortak özelliği Köprü Dergisi’nin yazar kadrosunda yer alıyor olmaları. Onların fikirlerinin ayrıntılarını Köprü Dergisi’nden okuyorsunuz, okuyacaksınız, lütfen okuyunuz, okutunuz.

“Demokrat Anayasa” başlıklı bir sayısı var Köprü Dergisi’nin. Kış 2009 sayısı. Bu sayıyı görmemişseniz mutlaka ama mutlaka edininiz, okuyunuz, okutunuz. Tâ ki, bu programlar yerini bulsun, fonksiyonunu icra etsin. Köprünün gelecek sayısı da “Demokrat Anayasa Arayışları” konusuna ayrılıyor. Bu tartışmalardaki, toplantılardaki sonuçlar dahil olmak üzere konuşmacıların hazırladığı tebliğ metinleri, makaleler orada yayınlanacak. Onu da şimdiden sizlere duyurmuş olalım.

ANAYASA, KENDİ İÇİNDE ÇELİŞKİLER TAŞIYOR
Bediüzzaman Hazretleri nasıl bir devlet istiyor? Bu günkü anayasada yer alan devlet şeklini, problemlerini gördüğümüzde, aslında Bediüzzaman’ın nasıl bir devlet istediğini doğrudan doğruya net bir şekilde görebiliriz. Kâzım Bey konuşmasında bahsetti; Anayasa cumhuriyet diyor, demokrasi diyor, laiklik diyor, sosyal devlet diyor, en önemlisi hukuk devleti diyor, sonra da tutuyor bir de “Atatürk İlke ve İnkılâpları” diyor. Bu ilk beş kavram altıncı ile taban tabana zıt. Kendi içinde çelişki taşıyan bir anayasa… Yani düşünün ki, bir hâkim, bir anayasa mahkemesi üyesi anayasanın şu cümlesini okuyor, “Kanunun anayasaya uygun olup olmadığını böyle anlamam lâzım!” diyor. Sonra öbür cümlesini okuyor “Böyle anlamam lâzım!” diyor. Kendi içinde çelişki taşıyan bir metni nasıl olacak da bir anayasa mahkemesi üyesi kanunların anayasaya uygun olup olmadığını değerlendirirken bir üst metin olarak kullanacak? Bu mümkün değildir.

TBMM anayasaya uygun kanun yapmak zorunda. Tamam ama TBMM üyeleri, komisyonlardaki uzmanlar nasıl olacak da kendi içinde çelişki taşıyan bir anayasayı önlerine bir çerçeve metin olarak alıp o metinden yola çıkarak “Bu anayasaya uygun kanun böyle olur!” diyecekler.

Bir adım aşağıya gidelim, bir yönetmelik hazırlayacak olan uzman, bir tüzük hazırlayacak olan bakanlar kurulu uzmanı nasıl olacak da “Bu anayasa bana şu sınırları çizmiş, yönetmeliği tüzüğü buna uygun hazırlayayım!” diyecek. Bu mümkün mü? Değil. Mümkün olmadığı için 30 yıldır hattâ 50 yıldır debeleniyoruz. Niçin debeleniyoruz? Çünkü Bediüzzaman’ın sözlerine kulak vermedik. Çünkü bu toplum maalesef 1950’de başardığı “yeter söz milletin” hamlesini, demokrasiye geçiş sürecini maalesef devam ettiremedi.

Yakın zamanda önümüze gelecek olan bir sözü şimdiden size söyleyeyim: “Efendim, aslında çok demokrat bir anayasa yapmak isterdik. Hattâ denedik, başladık; ama muvaffak olamadık. Siz de görüyorsunuz, elimizi ayağımızı bağladılar. Maalesef başaramadık. Çok istedik, istiyorduk; ama olmadı.” Bendeniz Yeni Asya gazetesindeki yazılarımdan birine şu başlığı atmıştım: “Anayasayı koalisyon hazırlamalı” Nasıl? Yani, olabildiğince bir konsensüs olması gerektiğinden bahsediyorsak, anayasayı bir koalisyon hazırlamalı. Bu fikir makes buldu, ki bu sadece benim fikrim değil kamuoyunun genel talebiydi, ve anayasayı yazan komisyon, böyle bir konsensüsü sağlamak için ortaya kondu. Bu doğru bir yaklaşımdı. Ama birileri önümüze başka bahane getirecek. Diyecekler ki: “Efendim sonunu getiremedik, maalesef meclisten geçirmek mümkün olmadı falan filan…” Bunu söyleyen herkese, bir siyasî parti üyesi ya da o partiye oy vermiş, destekleyen bir kişi olabilir hiç fark etmez, lütfen şu kibar sözü söyleyiniz: “Balık hafızalı olma!” Niçin biliyor musunuz? Türkiye’de anayasanın başlangıç kısmı iki kez değiştirildi, ki bu başlangıç kısmı anayasanın felsefesini ve ideolojisini temsil ediyor.

Birincisi: 1995 yılında koalisyon hükümeti 12 Eylül ile hesaplaştı, siyasî hesabını bitirdi. Anayasanın başlangıç kısmındaki ilk paragrafı çıkardı. 12 Eylül’e ve ihtilâl yapma hakkına övgü düzen, “Askerlerin elinde ihtilâl yapma hakkı olmalıdır.” diyen ilk cümleyi ordan çıkardı. 1995 yılında yapılan bu değişiklik anayasanın da bir koalisyon tarafından değiştirilebileceğini gösterdi.

İkinci değişiklik ise: 2001 yılında yapıldı. Başlangıç kısmında “Atatürk fikirleri, Atatürk İlkeleri karşısında hiçbir fikrin koruma ve kollama göremeyeceği…” hükmü tümüyle çıkarılamadı, ama yumuşatıldı ve “Hiçbir eylemin koruma görmeyeceği…” şekline dönüştürülerek bir anlamda toplumun önündeki fikir cenderesi kısmen de olsa kaldırılmış oldu. 2001 yılını hatırlayın 28 Şubat hükümetlerinin ikincisiydi. Hepimizin kızdığı, çok kötü icraatlar yapan o hükümetin önemli ve iyi icraatlarından birisi olarak tarihe geçti. 2001 yılında anayasanın ideolojisi değiştirildi, en azından yumuşatıldı. Ve üstelik iktidarda 3 partili koalisyon hükümeti vardı, mecliste 6 parti vardı. Bunu yapabilen Türkiye her hâlde bu gün bu meclisten ve bu iktidardan yeni ve ideolojiden arındırılmış bir anayasayı isteme hakkına sahiptir.
Ama yine birileri diyecek ki, “Anayasayı değiştirmek için daha güçlü bir liderliğe ihtiyaç var. Daha güçlü liderlik için başkanlık sistemine ihtiyaç var. O sistem gelmeden o işler olmaz. Önce başkanlık sistemini getirelim, ondan sonra herşey düzelecek merak etmeyin!” Buna kibarca verilecek cevap bir İbrahim Özdabak karikatüründedir. Onu büyütün, poster yapın, götürün meclisin duvarına asın. Karikatürü tarif edeyim, Ali Ağaoğlu’nun reklâmından ilham alarak Başbakanın yeni anayasa konusundaki tavrını ortaya koyan bir karikatürdü o. Reklâmda, Ali Ağaoğlu’nun projeleri “O değil, bu değil, bu hiç değil!” deyip masadan atması gibi Başbakan da önüne gelen yeni anayasa projelerinin hiçbirini beğenmiyor “O değil, bu değil, bu hiç değil!” diyor, silip atıyor ve diyor ki “Beni anlamıyorsunuz!”

TOPLUM VE SİYASETÇİLER ÜZERİNDE RESMÎ İDEOLOJİNİN BASKISI VAR
Bundan 10 sene önce söyledik, 7 sene önce söyledik, 2 sene önce Fatih Üniversitesinde yapılan bir programda yine söyledik… Aslında bunlar defalarca söylendi, söyleniyor. Türkiye’nin yeni anayasa ihtiyacının önünü maalesef başkanlık sistemi tartışmaları tıkamak üzere. Oysa evet, başkanlık sistemini tartışalım. Ama Türkiye’nin ideolojik yapıdan sıyrılmış bir anayasa yapmadan başkanlık sistemini tartışmasının bir anlamı yok. Sebebi çok basit ve son derece net: Çünkü bu anayasa baştan aşağıya bu toplumun “siyasî münafıklık hâli”nde yaşamasını emrediyor. Kanaatime göre siyasî münafıklık hâli dinî münafıklık kadar tehlikelidir. Niçin? Çünkü siyaset bu dünyadır. Bu dünyayı münafıkane yaşayan dinini de münafıkane yaşamak zorunda kalabilir. Siyasî münafıklık bize bir zamanlar şu sözü söylettirdi. Biz derken, biz değiliz. Bir siyasî ustayı kastediyorum. “Atatürk yaşasaydı bizim partiye üye olurdu.” Anayasa ve kanun böyle iken, her hâlde bir siyasî lider kendini böyle söylemek zorunda hissediyor. O ustanın çırağı olan başka birisi bundan kısa bir süre önce kendisini alkışlayan, öven ve birilerine benzetenlere dedi ki: “Beni benzetecekseniz Mustafa Kemal Atatürk’e benzetin!” Benim kanaatim ikisi de, siyasî anlamda münafıkane söylenmiş sözlerdir. Samimî söylenmişse problem başka… Bu, anayasadaki ideolojinin toplum ve siyasetçiler üzerindeki baskısından kaynaklanmaktadır. Onun için bir hedefimiz var ve bunu gerçekleştirmeliyiz. Devleti dönüştürmeliyiz. Devleti ele geçirip devleti dönüştürmeyi iddia edenlere rağmen biz devleti [fikir yoluyla] dönüştürmeye gayret etmeli ve dönüştürmeliyiz. Sayımız hiç de az değil. Daha çok olabiliriz, olmalıyız. Ama fikir akımlarında sayı çok önemli değildir. Önemli olan o fikrin insicamıdır, bütünlüğüdür. O fikrin namusunun muhafaza edilip edilmediğidir. İşte, bu fikrin namusunu muhafaza eden ve görünüşte az sayıda olan insanlar çok şey başarmışlardır, bundan sonrada başaracaklardır. Buna ümidimiz tam olsun.

İki şeyi dönüştürelim. Birincisi, üniversiteleri Medrezetüzzehra’ya dönüştürmek için bu programları üniversitlerde yapmayı sürdürelim. Ama bilelim ki, üniversitelerin Medresetüzzehra olması için eğitim komisyonlarımızın faaliyet gösterdiği küçük Medresetüzzehralar olan medreselerimiz [dershanelerimiz] çok önemli mekânlardır. Oraları muhafaza edelim.

İkincisi, siyasîleri dönüştürelim. Bugüne kadar bu camia önemli birşeyi başardı. Siyasal İslâmcıları İslâm’ın demokrasi ile bağdaşabileceği, İslâm’ın demokrasiyi kabul edebileceği fikri doğrultusunda dönüştürmeyi başardı. Yani dindarların “Ben demokrasinin iyi bir rejim olduğuna inanırsam, dinim elden gider!” korkusunu aşmalarını sağladı. O hâlde gayrete devam. Bu şuuru onlara sizler vereceksiniz. Bu dönüşümü sağlayacaksınız.

Ve dikkat ediniz, tuzaklara düşmeyiniz. Önümüzde bir tuzak var: idam tartışmaları… “İdamı geri getirelim, Avrupa Birliği’ne rest çekelim!” deyip aslında bizi Avrupa Birliği süreci sayesinde demokrasiye ulaştıracak olan yoldan uzaklaştıracak bir tuzaktır bu. Bu tuzaklardan kurtulmak için okumalarınızı sürdürünüz; istikrarınızı, istikametinizi muhafaza ediniz.

NOT: Okuyucularımız “Panel” videosunu “http://www.video.saidnursi.de” adresinden izleyebilirler. (Yeni Asya)